Yeni Kitap: Osmanlı Bilim Kurgusu

İletişim Yayınları, Seda Uyanık’ın “Osmanlı Bilim Kurgusu: Fennî Edebiyat Osmanlı-Türk Anlatılarında Bilime Yönelişin Mantığı ve Gelecek Tasarıları” isimli çalışmasını yayınlamış. Türkiye’de Cumhuriyet öncesi dönemde fennî roman olarak endam eden bilim-kurgu Batılılaşma serüveni ile iç içe geçmiş bir halde anlatılıyor kitapta.

Önsöz’den kısa bir bölümü aşağıya aldım. Devamı ve kitap hakkında bilgi şurada mevcut.

K1863 OSMANLIBILIMconv.inddBu kitapta 19. yüzyıl sonu ve erken 20. yüzyılda Osmanlı edebiyatında bilimi merkeze alan anlatılar ele alınmıştır. Söz konusu dönemde üretilen edebî metinlerde Osmanlı’nın içinde bulunduğu siyasi ve ekonomik duruma gösterilen reaksiyonun bilim dolayımında şekillendiği tespit edilmiştir. Trablusgarp Savaşı (1911-1912), Balkan Savaşları (1912- 1913) ve Birinci Dünya Savaşı (1914-1918) ile çöküş aşamasına giren Osmanlı’nın geleceğine dair umutlu veya karamsar yaklaşımlar dönemin aydınlarının edebiyat eserlerine fen ve teknoloji izleği üzerinden yansıtılmaktadır. Çalışma kapsamında incelediğimiz Ahmet Mithat’ın Fennî Bir Roman Yahut Amerika Doktorları (1888), Molla Davudzade Mustafa Nâzım’ın Rüyada Terakki ve Medeniyet-i İslamiyye-i Rü’yet (1913), Celal Nuri İleri’nin Tarih-i İstikbâl (1913), Yahya Kemal Beyatlı’nın “Çamlar Altında Musahabe” (1913), Hasan Rûşenî Barkın’ın, “Rûşenî’nin Rüyası – Müslümanların
‘Megali İdeası’ Gaye-i Hayâliyesi” (1914), Refik Halid Karay’ın, “Hülya Bu Ya…” (1921), Abdülhak Hâmid Tarhan’ın “Arzîler” (1925) ve Behlül Dânâ’nın “Makineli Kafa” (1928) başlıklı metinlerinde gelecek yüzyıllarda bilimsel açıdan ileri düzeye gelerek hem siyasi hem de iktisadi bakımdan kalkınan bir Osmanlı kurgusuyla, yüceltilen makinelerin veya eleştirilen endüstrileşmenin alegorileriyle karşılaşılmaktadır. Bu durum kimi zaman teknolojinin sahiplenildiği şeklinde yorumlanabilirken bazı eserlerde teknoloji ve endüstrileşmenin olumsuz taraflarının göstergeleri olarak da okunabilmektedir. Çünkü ele aldığımız eserlerde teknoloji ile insani değerlerin kaybolduğu, Osmanlı geleneğinin ve toplumsal belleğin yitirildiği bir düzeni anlatan kurgulara da rastlanmaktadır. Birbirlerine yakın tarihlerde üretilen bu metinlerde endüstrileşme ve makineleşmenin eleştirildiği Avrupa’nın ve Amerika’nın emperyalist faaliyetlerine tepki
gösterildiği de gözlemlenmiştir.
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.